چرخه رشد مو و وابستگی آن به ریزمغذی‌ها

فولیکول مو از فعال‌ترین ساختارهای متابولیکی بدن است و برای حفظ فاز رشد (Anagen) به تأمین مداوم مواد مغذی نیاز دارد. کمبود ریزمغذی‌ها می‌تواند باعث انتقال زودهنگام موها به فاز استراحت (Telogen) و در نتیجه افزایش ریزش مو شود. این پدیده به‌ویژه در تلوژن افلوویوم و آلوپسی‌های مزمن مشاهده می‌شود.

نقش کمبود ویتامین‌ها در ریزش مو

ویتامین D

ویتامین D در تنظیم چرخه فولیکول مو و تمایز سلولی نقش مهمی دارد. مطالعات بالینی نشان داده‌اند که سطوح پایین ویتامین D با افزایش شیوع آلوپسی آره‌آتا، آلوپسی آندروژنیک و ریزش موی منتشر ارتباط دارد. اصلاح کمبود این ویتامین می‌تواند در برخی بیماران به بهبود تراکم مو کمک کند.

ویتامین‌های گروه B (بیوتین)

بیوتین (ویتامین B7) در سنتز کراتین و متابولیسم اسیدهای چرب نقش دارد. کمبود بیوتین اگرچه نادر است، اما می‌تواند باعث نازک شدن مو و افزایش ریزش شود. با این حال، مصرف بی‌رویه بیوتین بدون وجود کمبود اثبات‌شده، از نظر علمی توصیه نمی‌شود.

ویتامین A

ویتامین A برای سلامت پوست و مو ضروری است، اما مصرف بیش‌ازحد آن می‌تواند باعث ریزش مو شود. هایپرویتامینوز A یکی از علل شناخته‌شده تلوژن افلوویوم محسوب می‌شود.

نقش املاح و عناصر معدنی در سلامت مو

آهن

کمبود آهن، به‌ویژه در زنان، یکی از شایع‌ترین علل تغذیه‌ای ریزش مو است. کاهش ذخایر آهن بدن (فریتین پایین) با افزایش ریزش مو و کاهش قطر تار مو ارتباط دارد. اصلاح کمبود آهن می‌تواند در بسیاری از موارد منجر به رشد مجدد مو شود.

روی (Zinc)

روی نقش مهمی در تقسیم سلولی، سنتز پروتئین و عملکرد سیستم ایمنی دارد. مطالعات نشان می‌دهند که کمبود روی با آلوپسی آره‌آتا و ریزش موی منتشر مرتبط است.

سلنیوم

سلنیوم به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان در محافظت از فولیکول مو نقش دارد. هم کمبود و هم مصرف بیش‌ازحد سلنیوم می‌تواند باعث ریزش مو شود؛ بنابراین تعادل در مصرف آن اهمیت بالایی دارد.

مکمل‌های تغذیه‌ای و نقش داروخانه

شواهد علمی تأکید می‌کنند که مکمل‌های ویتامینی و معدنی تنها زمانی مؤثر هستند که کمبود آن‌ها به‌صورت آزمایشگاهی تأیید شده باشد. مصرف خودسرانه مکمل‌ها می‌تواند بی‌اثر یا حتی مضر باشد.

داروخانه‌ها نقش مهمی در راهنمایی بیماران ایفا می‌کنند، از جمله:

• تشویق به بررسی علت اصلی ریزش مو
• توصیه به انجام آزمایش‌های مرتبط مانند فریتین و ویتامین D
• آموزش مصرف صحیح مکمل‌ها و داروهای موضعی

جمع‌بندی

کمبود ویتامین‌ها و املاح بدن یکی از عوامل مهم، شایع و قابل اصلاح در ریزش مو است. رویکرد علمی و مؤثر در مدیریت ریزش مو شامل تشخیص دقیق نوع آلوپسی، ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای و اصلاح کمبودهای اثبات‌شده در کنار درمان‌های دارویی استاندارد است. داروخانه‌ها می‌توانند نقش کلیدی در ارتقای آگاهی و سلامت بیماران ایفا کنند.

منابع علمی

• Guo, E. L., & Katta, R. (2023). Diet and hair loss: Effects of nutrient deficiency and supplement use. Dermatology Practical & Conceptual.
• Patel, D. P., et al. (2021). A review of the use of biotin for hair loss. Skin Appendage Disorders.
• Rasheed, H., et al. (2023). Serum ferritin and vitamin D in female hair loss. Journal of Cosmetic Dermatology.
• Trost, L. B., et al. (2021). Iron deficiency and hair loss. Journal of the American Academy of Dermatology.
• Kil, M. S., et al. (2022). Serum zinc levels in hair loss. Annals of Dermatology.